# بۆچی پسوولەی ئەلیکترۆنی لە عێراق نییە، و فرۆشگا لە جیاتی ئەوە چی بکات

> باجی فرۆشتن لە عێراق: باجی بەهای زیادکراو نییە، پسوولەی ئەلیکترۆنی نییە، و ئەوەی سیستەمی کاشێرێکی باش دەبێت پێتی بدات.

نووسینی تیمی داشنک · 2026-09-14

Canonical: https://dashingerp.com/ckb/blog/no-einvoicing-iraq-what-to-do

بە نزیکەیی هەموو پرۆگرامێکی ژمێریاریی عەرەبی ڕادەگەیەنێت «گونجاوە لەگەڵ پسوولەی ئەلیکترۆنی» بۆ سعودیە یان میسر یان ئوردن. خاوەن فرۆشگایەک لە بەغدا ئەمە دەخوێنێتەوە و دەپرسێت: ئەی من؟ وەڵامی کورت: ئەمڕۆ لە عێراق پسوولەی ئەلیکترۆنی نییە، باجی بەهای زیادکراو نییە، و کۆدی QRـی ناچاری لەسەر پسوولە نییە. وەڵامی درێژ پێنج خولەک شایانە، چونکە ئەوەی ئەمڕۆ بەڕاستی پێویستتە ئامادەکارییە پێش «گونجان».

![باجەکانی فرۆشتن لە عێراق ئەمڕۆ: باجی بەهای زیادکراو نییە، باجی فرۆشتنی هەڵبژێردراو، پسوولەی ئەلیکترۆنی نییە، و ئەوەی فرۆشگا پێویستیەتی](/diagrams/sales-tax-iraq-ckb.svg)

## «پسوولەی ئەلیکترۆنی» بە ڕاستی چییە

لەو وڵاتانەی جێبەجێی دەکەن، واتە هەر پسوولەیەک، دەستبەجێ یان خولی، دەنێردرێت بۆ پلاتفۆرمی دەسەڵاتی باج، و ژمارەیەک یان مۆرێک یان کۆدی QR وەردەگرێت کە تۆمارکردنەکەی پشتڕاست دەکاتەوە. سعودیە لە 2021 دەستی پێکرد (پلاتفۆرمی «فاتورە»ی دەسەڵاتی زەکات و باج و گومرگ)، میسر بە قۆناغ لە 2020ـەوە، و ئوردن لە 2022. ئامانج یەکە: باجی بەهای زیادکراو کە لە هەموو قۆناغێکی فرۆشتندا وەردەگیرێت و پسوولەیەکی نەکراو بە ساختە پێویستە.

## بۆچی لە عێراق نییە

چونکە ئەو بنەمایەی لەسەری دروست دەبێت نییە: **لە عێراق باجی بەهای زیادکراو نییە**. ئەوەی هەیە **باجی فرۆشتنی هەڵبژێردراوە** لەسەر کاڵا و خزمەتگوزاریی دیاریکراو: 10% لەسەر خزمەتگوزاریی چێشتخانە و هوتێلی پلەی نایاب و یەکەم، و ڕێژە لەسەر ئۆتۆمبێل و بلیتی گەشت و کارتی پڕکردنەوە و ئینتەرنێت، و ڕێژەی زۆر بەرز لەسەر جگەرە و کحول، کە لەلایەن دامەزراوە پەیوەندیدارەکەوە وەردەگیرێت و دەنێردرێت. فرۆشگای بەقاڵی یان جلوبەرگ یان مۆبایل باجی فرۆشتن لەسەر پسوولەکەی وەرناگرێت.

و باجی داهات لەسەر قازانجی پیشە و کار ساڵانە خەمڵێنراو و دەدرێت لە ڕێگەی دەسەڵاتی گشتیی باجەوە، بە پێوەرگەلی خەمڵاندن بۆ پیشە و کاری بازرگانی، بێ تۆمارکردنی دەستبەجێی پسوولەکان. دەسەڵاتەکە لەسەر گۆڕینی کارەکانی بۆ دیجیتاڵ کار دەکات، بەڵام هیچ مادەیەکی بڵاوکراوە، تا بەرواری ئەم بابەتە، فرۆشگاکان ناچار بکات بە پلاتفۆرمی پسوولەی ئەلیکترۆنی.

## ئەمە ئەمڕۆ چی دەگەیەنێت بۆ تۆ

1. **بۆ «گونجان» پارە مەدە**: هەر تایبەتمەندییەکی پسوولەی ئەلیکترۆنی لە پرۆگرامێکی عەرەبیدا بۆ دەسەڵاتێکی باجی تر دروستکراوە، و بە ڕاگەیاندنێکی داهاتوو لەگەڵ عێراق کار ناکات؛ هەرچۆنێک بێت جێبەجێکردنێکی نوێت پێویست دەبێت.
2. **«باج» لەسەر پسوولە مەنووسە ئەگەر ناچار نیت وەریبگریت**: ئەمە کڕیار و ژمێریارەکەت تێک دەدات.
3. **پسوولەی باش ئەوەیە کە بەرگری لێ بکرێت**: ژمارەیەکی زنجیرەیی کە ناسڕدرێتەوە، بەروار، دێڕەکان، ڕێگای پارەدان، و ناوی ئەو کەسەی دەریکردووە.

## ئەوەی سیستەمی کاشێر دەبێت پێتی بدات تا نەکەویتە سەرسوڕمان

کاتێک یاساکان دەگۆڕێن، و ڕۆژێک دەگۆڕێن، ئەوەت لێ داوا دەکرێت کە لە هەموو شوێنێک داوا دەکرێت: تۆمارێکی تەواو و پێکهاتوو. ئەمڕۆ لە سیستەمەکەت داوا بکە:

- **پسوولەی ژمارەدار بە زنجیرەیی کە ناسڕدرێنەوە**: هەڵوەشاندنەوە بە تۆماری پێچەوانەی دیار دەبێت. لە داشنک (Dashing) پسوولە ناسڕدرێتەوە؛ بە تۆماری پێچەوانە هەڵدەوەشێنرێتەوە و لە تۆمارەکە دەمێنێتەوە بە ناوی ئەو کەسەی هەڵیوەشاندەوە.
- **دەفتەری تۆماری دووقۆڵیی هاوسەنگ**: لیستی داهات و باڵانس و میزانی پێداچوونەوە لەو داتایەی کاشێر دەیخاتە ناو، و داخستنی ماوە کە ڕێ نادات مانگێکی داخراو بگۆڕدرێت.
- **تۆماری وردبینی کە ناگۆڕدرێت**: کێ چی کرد و کەی.
- **هەناردەی تەواو بە شێوازێکی کراوە** (CSV) بۆ هەر لیستێک هەر کاتێک، تا ئەوەی ژمێریار یان دەسەڵات داوا دەکات بەو شێوەیە بیدەیتێ کە داوای دەکات.
- **باج بۆ چالاککردن بێ ئەوەی بسەپێنرێت**: داشنک بزوێنەرێکی باجی هەیە کە دەکرێت بۆ کاڵایەک یان فرۆشگاکە چالاک بکرێت کاتێک پێویست دەبێت (بۆ نموونە بۆ چێشتخانەی پلەی یەکەم)، و بۆ ئەو فرۆشگایەی باج وەرناگرێت کوژاوە دەمێنێتەوە.

## ئەوەی داشنک ناکات: و دەیڵێین کاتێک دەگۆڕێت

پسوولە بۆ هیچ دەسەڵاتێک نانێرێت، کۆدی QRـی باج دروست ناکات، و ڕاگەیاندنی باج پێشکەش ناکات. ئەگەر پلاتفۆرمی پسوولەی ئەلیکترۆنی لە عێراق ڕابگەیەنرێت، لێرە بە بەرواریەوە دەینووسین، و بەستنەکە دروست دەکەین دوای ئەوەی ڕێنمایی بڵاو بکەنەوە.

## سەرچاوەکان

- PwC، کورتەی باجی جیهانی، عێراق: باجەکانی تری کۆمپانیا (باجی فرۆشتن: 10% لەسەر چێشتخانە و هوتێلی پلەی نایاب و یەکەم، 15% لەسەر ئۆتۆمبێل و بلیتی گەشت، 20% لەسەر کارتی پڕکردنەوە و ئینتەرنێت، 300% لەسەر کحول و جگەرە؛ باجی بەهای زیادکراو نییە)، https://taxsummaries.pwc.com/iraq/corporate/other-taxes (پێداچوونەوە لە 2026-06-24، بینراوە لە 2026-09-14)
- دەسەڵاتی گشتیی باج، وەزارەتی دارایی عێراق، https://tax.mof.gov.iq/ (بینراوە لە 2026-09-14)
- e-invoicing.org، دوایین نوێکردنەوەکانی ناچارکردن بە پسوولەی ئەلیکترۆنی (عێراق بە ناچارکردن لیست نەکراوە)، https://e-invoicing.org/updates/ (2026-09-14)
- دەسەڵاتی زەکات و باج و گومرگ، پسوولەی ئەلیکترۆنی لە سعودیە، https://zatca.gov.sa/en/E-Invoicing/Pages/default.aspx

## Other languages

- العربية: https://dashingerp.com/blog/no-einvoicing-iraq-what-to-do
- English: https://dashingerp.com/en/blog/no-einvoicing-iraq-what-to-do

---

داشنک · https://dashingerp.com/ckb